العلامة الحلي ( مترجم : شعراني )
368
تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( فارسي )
احياى موات آباد كردن زمينهاى باير است و در اين باب حيازت مباحات را نيز ذكر مىكنند مانند آب و معدن چنان كه در كتاب خمس و جهاد گذشت زمين باير اصلا از انفال و مال امام زمان است در هر عصر از جهت منصب امامت حقه نه از جهت شخصى يعنى هر يك از ائمه عليهم السلام كه درگذشتند انفال آنها به امام پس از وى مىرسيد نه به همه اولاد و ورثه او و پيغمبر ( ص ) فرمود هر كس زمينى را آباد كند ملك او است و اين حديث اتفاقى شيعه و اهل سنت است البته مخالف يكديگر نيست كه هم ملك آباد شده مال امام ( ع ) باشد و از آن خراج بخواهد و هم ملك آباد كننده باشد و ملك آنها در طول يكديگر است مانند ملك بنده كه ملك مولى نيز هست و در مفتوح العنوه گذشت تصرف در ملك ديگرى جائز نيست و نه تصرف در حريم و مرافق و هر جائى كه ملك بدان نياز دارد مانند راه و نهر آب و آسايشگاه و بارانداز و امثال آن و در كتاب جهاد گفته شد ( صفحه 221 ) كه شرط آباد كردن آن است كه زمين از مشاعر عبادت نباشد مانند منى و عرفات و ملك خاص ديگرى يا حريم ملك او نباشد و امام معصوم آن را به اقطاع كسى نداده باشد و كسى شروع در عمارت آن نكرده باشد . و بايد دانست كه چون شارع اذن داد زمين باير را آباد